Deze technieken zijn er vooral op gericht om je bewust te worden van de relatie tussen je denken, je voelen en je doen. Negatieve gedachten (vaak onrealistisch, irreëel) geven je onprettige gevoelens die vervolgens weer invloed hebben op wat je doet. Als je je bewust wordt van die (vaak nauwelijks opgemerkte, automatische, snelle negatieve) gedachten, vervolgens onderzoekt of ze wel kloppen, kun je ze daarna vervangen door meer reële of ondersteunende gedachten. Het kan ook nodig zijn om op zoek te gaan naar de oorsprong van die gedachten, of naar de basale innerlijke overtuiging waar die op gebaseerd zijn.

 

Verder beschrijft Beck (samen met Ellis de grondlegger van deze therapievorm) de zogenaamde primal mode: dit is het basale reactiepatroon waarmee je geneigd bent om op een situatie te reageren. De situatie activeert een schema in jou, dat bestaat uit bepaalde gedachten, gevoelens en handelingen. Dit schema is echter vaak niet adequaat in de huidige situatie, omdat het een oud schema is, gebaseerd op oude situaties (vaak uit de kindertijd). Het gaat erom om naast dit primal thinking een meer passende, flexibele en volwassen denk- en handelswijze te ontwikkelen.